Krótka odpowiedź
Rekomendujemy porównywać obecną pracę jak kolejną ofertę: w tej samej tabeli, na tych samych składnikach i według tych samych kryteriów. Kryteria dzielisz na warunki konieczne i preferencje z wagami; obecną pracę oceniasz zawsze, także gdy czegoś jej brakuje (krok 2). Przy każdej ocenie zapisujesz pewność informacji, a wynik w punktach sprawdzasz testem wrażliwości, bo jest orientacyjny i nie jest rekomendacją. Ryzyko opisujesz słowami i robisz test żalu. Gdzie pobrać dokumenty finansowe firmy, opisuje sekcja o dokumentach finansowych. Jak to zrobić krok po kroku, opisują sekcje niżej.
Dlaczego obecna praca to też opcja
Krok 1: oferta w całości
Zanim cokolwiek ocenisz, sprawdź, czy wiesz, co dokładnie dostajesz. Dla każdej opcji, także obecnej pracy, wpisz składnik albo „nie ma” / „do ustalenia”:
- finansowe: podstawa, premia, udziały lub akcje, jednorazowy bonus, dodatek za dyżury;
- czasowe: urlop, godziny, dyżury;
- organizacyjne: tryb pracy, biuro, podróże;
- formalne: okres wypowiedzenia, zakaz konkurencji, prawa autorskie, poufność, sprzęt.
Zapisy formalne oznacz „jest — do konsultacji”, „nie ma” albo „do ustalenia”, bez oceny ich treści. Benefity (np. opieka medyczna, budżet szkoleniowy) tylko wpisz, bez wyceny. Kwoty porównuj tylko wtedy, gdy są liczone tak samo: przy tej samej formie umowy, za ten sam okres (np. miesięcznie) i obie brutto albo obie netto.
Krok 2: kryteria spisane z góry
Rekomendujemy podzielić kryteria na warunki konieczne i preferencje z wagami. Warunki konieczne to tylko to, w czym naprawdę nie ustąpisz, każdy z granicą, np. wynagrodzenie nie mniej niż Twoje minimum (krok 3). Wpisz od trzech do pięciu preferencji, opisz każdą jednym zdaniem i rozdziel między nie 100 punktów wagi. Wynagrodzenie ponad minimum może być jedną z tych preferencji, z własną wagą; ocenę dostaje wtedy według kroku 3. Oferta, o której wiesz, że nie spełnia warunku koniecznego, odpada bez liczenia. Jeśli tego jeszcze nie wiesz, nie odrzucaj jej: oznacz „do ustalenia”, oceń ją i wpisz pytanie do firmy. Obecną pracę oceniasz zawsze: jej braki to odpowiedź na pytanie, co musiałoby się zmienić, żeby w niej zostać.
Krok 3: ocena z pewnością informacji
Każdą preferencję oceń w skali 1–5 względem jej opisu, a wynagrodzenie względem trzech swoich liczb ustalonych przed porównaniem (rekomendacja). Licz je tak samo jak kwoty w ofertach (krok 1); jeśli rozważasz dwie formy umowy, ustal osobne liczby dla każdej. Cel i próg ustalasz z danych o wynagrodzeniach dla swojej specjalizacji i poziomu, najlepiej z dwóch lub trzech źródeł, przy każdym z datą i metodą. Minimum to kwota, poniżej której rezygnujesz — to Twoja decyzja, np. obecne wynagrodzenie liczone tak samo. Cel to kwota, o którą realnie się starasz, np. środek przedziału z tych danych. Próg bardzo dobrej oferty to górna część tych danych.
Dlatego minimum wpisz też jako warunek konieczny (krok 2): oferta, o której wiesz, że płaci mniej, odpada bez liczenia. Obecna praca, która płaci mniej niż Twoje minimum, nie odpada, bo oceniasz ją zawsze; jej wynagrodzenie dostaje wtedy ocenę 1.
Skala:
- 1 — preferencja wyraźnie słabiej, niż zakłada opis; wynagrodzenie poniżej minimum;
- 2 — trochę słabiej, niż zakłada opis; od minimum do celu;
- 3 — tak, jak zakłada opis; od celu do połowy drogi do progu bardzo dobrej oferty;
- 4 — trochę lepiej, niż zakłada opis; od połowy drogi do progu bardzo dobrej oferty;
- 5 — wyraźnie lepiej, niż zakłada opis; od progu bardzo dobrej oferty.
Kwota równa granicy dostaje wyższą ocenę. Przy każdej ocenie zapisz pewność informacji:
- A — potwierdził ją przyszły manager albo dokument (przy obecnej pracy także Twoje doświadczenie);
- B — rekruter lub inna osoba z firmy;
- C — wniosek z ogłoszenia albo ze strony firmy;
- D — przeczucie.
Ocena 5 z pewnością D to coś innego niż 4 z pewnością A.
Jeśli opcje mają kwoty w różnych formach umowy, wynagrodzenie każdej oceniaj tylko według swoich liczb dla jej formy umowy. Gdy dla tej formy nie masz liczb, nie oceniaj wynagrodzenia tej opcji i nie licz jej wyniku: zapisz tę sprawę jako „do konsultacji”.
Wynik licz dopiero wtedy, gdy każda opcja ma ocenę w każdym kryterium: jeśli czegoś nie wiesz, oceń z pewnością D albo wpisz pytanie do firmy. Ta reguła nie dotyczy wynagrodzenia w formie umowy, dla której nie masz liczb: wynagrodzenia tej opcji nie oceniasz, a jej wyniku nie liczysz (akapit wyżej). Orientacyjny wynik liczysz tak: ocenę mnożysz przez wagę, sumujesz i dzielisz przez sumę wag. Potem test wrażliwości: zmiana jednej oceny o 1 punkt w kryterium o największej wadze przesuwa wynik o tę wagę podzieloną przez sumę wag. Jeśli różnica między opcjami jest mniejsza, liczba niczego nie rozstrzyga. Wróć wtedy do kryteriów o najniższej pewności.
Krok 4: ryzyko słowami i test żalu
Ryzyko opisz słowami: poziom (niskie, średnie, wysokie), na jakiej podstawie i jak mocny jest dowód, czego nie wiesz i co sprawdzisz przed decyzją. Dla każdej opcji odpowiedz też: co musiałoby być prawdą, żeby to ona była najlepszym wyborem?
Przy każdej opcji zapytaj siebie: czego mogę żałować, jeśli ją wybiorę? Obecna praca też jest opcją: czego mogę żałować, jeśli zostanę?
Dokumenty finansowe firmy
Każdy może bezpłatnie, bez zakładania konta, wyszukać i pobrać dokument finansowy podmiotu wpisanego do rejestru przedsiębiorców KRS w przeglądarce dokumentów finansowych Ministerstwa Sprawiedliwości; do wyszukania potrzebny jest numer KRS podmiotu [4]. Rekomendujemy poprosić o pełną nazwę podmiotu, który zawrze z Tobą umowę, a jeśli jest wpisany do rejestru przedsiębiorców KRS — także o jego numer KRS. Ten wpis nie uczy oceny kondycji finansowej firmy.
Lista przed decyzją
Rekomendujemy:
- Wpisz obecną pracę jako opcję obok ofert.
- Przy każdej ofercie zaznacz składniki „do ustalenia”.
- Sprawdź warunki konieczne, oceń opcje z pewnością A–D i zrób test wrażliwości (kiedy liczyć wynik — krok 3).
- Dla każdej opcji opisz ryzyko słowami i zrób test żalu.
W workbooku służą do tego Karty 8 i 9 (kompletność oferty i ocena opcji — także obecnej pracy — z pewnością informacji i ryzykiem) oraz Karta 10 (decyzja z uzasadnieniem).
Źródła
- [1] Kahneman, Knetsch, Thaler: Anomalies: The Endowment Effect, Loss Aversion, and Status Quo Bias (1991) · Journal of Economic Perspectives · https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/jep.5.1.193 · dostęp 2026-10-09
- [2] Bazerman, Schroth, Shah, Diekmann, Tenbrunsel: The inconsistent role of comparison others and procedural justice in reactions to hypothetical job descriptions (1994) · Organizational Behavior and Human Decision Processes (abstrakt: Experts@Minnesota) · https://experts.umn.edu/en/publications/the-inconsistent-role-of-comparison-others-and-procedural-justice/ · dostęp 2026-10-08
- [3] Gilovich, Medvec: The experience of regret: what, when, and why (1995) · Psychological Review (PubMed) · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7740094/ · dostęp 2026-10-08
- [4] Przeglądarka dokumentów finansowych · Ministerstwo Sprawiedliwości · https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/przegladarka-dokumentow-finansowych · dostęp 2026-10-08